در مورد اعتدال، نظرات مقام معظم رهبری امام خامنه ایی مدظله العالی را مورد بحث و بررسی قرار می دهیم تا بدانیم در کلام رهبری اعتدال در خصوص چه موضوعاتی و به چه شکلی مطرح می شود و ما باید برای رسیدن به این راهبرد چه مسیری را باید در پیش بگیرم تا منویات مقام معظم رهبری که به عنوان چراغ راه ما است را پیاده سازی سازیم.

اعتدال مصدر باب افتعال از ریشه «عدل» و در لغت به معنای حدّ متوسط بین دو وضعیت دیگر است ، ازاین‌رو نقطه مقابل اعتدال ، افراط و تفریط نامیده می‌شود.

اعتدال به معنی میانه حال شدن در کمیت و کیفیت است و به معنای تعادل و میانه‌روی نیز کاربرد دارد.[1]

و در قرآن نیز به صراحت راه رستگاری و نزدیکی به خداوند منش اعتدال شناخته شده‌است:

" یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ کُونُواْ قَوَّامِینَ لِلّهِ شُهَدَاء بِالْقِسْطِ وَلاَ یَجْرِمَنَّکُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَی أَلاَّ تَعْدِلُواْ اعْدِلُواْ هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَی وَاتَّقُواْ اللّهَ إِنَّ اللّهَ خَبِیرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ"[2]


مقام معظم رهبری، اسلام را مظهر اعتدال می دانند. زیرا در اسلام هیچ افراط و تفریط ندارد. حفظ اعتدال از نظر امام (ره) حرکت قاطع در خط «نه شرقى و نه غربى».اصرار فراوان بر استقلال حقیقى و همه‏ جانبه‏ ى ملت‏ می دانستندکه بعد بین المللی معنی اعتدال می باشد.

«آرمان‏هاى بزرگى كه امام (ره) بیان مى ‏كردند، عبارت بود از: مبارزه با استكبار جهانى، حفظ اعتدال‏ قاطع در خط «نه شرقى و نه غربى»، اصرار فراوان بر استقلال حقیقى و همه‏ جانبه‏ ى ملت- خودكفایى به معناى كامل- پافشارى فراوان و تمام‏ نشدنى بر حفظ اصول دینى و شرع و فقه اسلامى، ایجاد وحدت و همبستگى، توجه به ملتهاى مسلمان و مظلوم دنیا، عزت بخشیدن به اسلام و ملتهاى اسلامى و مرعوب نشدن در مقابل قدرتهاى جهانى، ایجاد قسط و عدل در جامعه‏ ى اسلامى، حمایت بى‏ دریغ و همیشگى از مستضعفان و محرومان و قشرهاى پایین جامعه و لزوم پرداختن به آن‏ها. همه‏ ى ما شاهد بودیم كه امام در این خطوط، مصرانه و بدون تعلل، حركتش را ادامه داد. ما باید راه و اعمال صالح و حركت مداوم او را دنبال كنیم.»[3]

از نگاه مقام معظم رهبری اسلام را مظهر اعتدال می دانند و در بیانات خود چنین می فرمایند:

«شعار دولت، اعتدال است؛ اعتدال، شعار بسیار خوبی است، ما هم تأیید می کنیم اعتدال را؛ افراط محکوم است و بد است. سفارشی که من می کنم این است که مراقب باشید جریانهای مؤمن را با شعار اعتدال کنار نزنند؛ بعضی‌ها این کارها را دارند می کنند، من میبینم در صحنه‌ی سیاسی کشور؛ با شعار اعتدال، با شعار پرهیز از افراط، سعی میکنند جریان مؤمن را که در خطرها آن جریان است که زودتر از همه سینه سپر میکند، آن جریان است که دولتها را در مشکلات واقعی به معنای حقیقی کلمه حمایت می کند، کنار بزنند؛ مراقب باشید. اسلام، مظهر اعتدال است. این «اَشِدّاءُ عَلَی الکُفّارِ رُحَماءُ بَینَهُم»(۲۹) اعتدال است؛ «قتِلوا الَّذینَ یَلونَکُم مِنَ الکُفّار»(۳۰) اعتدال است؛ امربه‌معروف و نهی‌ازمنکر اعتدال است -اعتدال اینها است دیگر - معنای اعتدال این نیست که ما از کارهای احساس وظیفه‌ای که فرد مؤمن، جریان مؤمن، مجموعه‌ی مؤمن انجام میدهد، جلوگیری کنیم.[4]

از کلام مقام معظم رهبری اینطور استنباط می شود که اسلام مظهر اعتدال است و با پیاده کردن احکام اسلام می توان به آن دست یافت.

و در راهبردی دیگر می فرمایند: «با شعار اعتدال، با شعار پرهیز از افراط، سعی میکنند جریان مؤمن را که در خطرها آن جریان است که زودتر از همه سینه سپر میکند، آن جریان است که دولتها را در مشکلات واقعی به معنای حقیقی کلمه حمایت می کند، کنار بزنند؛ مراقب باشید. اسلام، مظهر اعتدال است»[5]مفهوم این کلام این است که برچسب افراطی گری را به جریان مومن کشور نباید داد زیرا یک مومن دارد اسلام را که محور اعتدال است را اجرا می کند و برچسب افراطی را باید به کسانی  داد کرد که طبل اختلاف قومیتی و یا دینی را می کوبند.

.....................................................

پاورقی:

[1] . فرهنگ دهخدا

[2] . آیه هشتم سوره مائده

[3] . بیانات در مراسم بیعت نخست‏وزیر و هیئت وزیران‏16/ 03/ 1368

[4] . بیانات در دیدار مسئولان نظام1393/04/16

[5] . بیانات در دیدار مسئولان نظام1393/04/16