تبلیغات
ولایت فقیه - مطالب اقوال علما در باب ولایت فقیه

ولایت فقیه

مبانی حکومت اسلامی شیعی و پاسخ به شبهات ولایت فقیه

چهارشنبه 22 شهریور 1391

پرسش:

آیا نظر شهید مطهری(ره) این بود که نقش ولی فقیه در کشور اسلامی، نقش یک ایدئولوگ است نه اینکه در راس دولت قرار گیرد و عملا حکومت کند؟

 

پاسخ:

 

برای درک و دریافت نظر یک اندیشمند درباره یک موضوع خاص، باید کل آثار او را مورد مطالعه قرار داد و در عین حال جغرافیای زمان و مکان را نیز در نظر گرفت که یک نظریه در چه شرایط زمانی و مکانی مطرح شده است.

 

ادامه مطلب

  • نظرات() 
  • دوشنبه 20 شهریور 1391

     

    امام صادق (ع) را در طول سالهای آخر زندگی و  در طول سالهای اول امامتش در شرایط خفقان بود. اما در این سالهای آخر بود كه امام صادق از فترت میان بنی امیه و بنی عباس استفاده كرد و جلسات و حوزه های درس با صدها نفر داشت و گاهی با بیش از هزار. این مال آن دوران فترت اخیر بود. امام صادق را برای اعمال فقاهت در این سالهای اخیر دستش را باز گذاشتند. برای اعمال ولایت چی امام صادق در طول آن چند سال آخر دوران امامتش اعمال فقاهت می فرمود, اما اعمال ولایت نمی گذاشتند بكند. چرا جامعه عصر امام صادق جامعه صحیح و سالم اسلامی نبود چون ولایت فقیه نداشت و گر نه فقاهت فقیه داشت, تا حدود زیادی داشت. برای اینكه در آنزمان بجای آنكه, روی این جمله دوست دارم دقیقا متمركز كنید ذهنتان را, برای اینكه در آنزمان دستگاه حكومت (كه حكومت هم اسلامی بود دیگه, خلیفه, خلیفه مسلمانها بود و سرزمین اسلام بود) دستگاه حكومت بجای آنكه فتوای امام صادق را اجرا كند فتوای ابوحنیفه را اجرا می كرد و حتی فتوای ابوحنیفه را هم اجرا نمی كرد. ابوحنیفه هم با دستگاه حاكم در جنگ و ستیز بود. برای اینكه به فتوای او هم گوش نمی دادند. او برای خودش فتوا می داد. حاكمان هم برای خودشان حكومت می كردند. آنروز ما چه چیز كم داشتیم ولایت فقیه. معلوم شد اگر بخواهد جامعه ما جامعه براستی اسلامی بماند و اسلام اصیل بر آن حكومت كند باید فقیه در جامعه هم رهبری فقاهتی كند و هم رهبری ولایتی. یعنی باید نبض حكومت در دست فقیه باشد. حالا شما بروید هی جار و جنجال راه بیاندازید و داد و قال كنید كه نگفتیم ما بالاخره آخوندیسم, نگفتیم ما بالاخره این انقلاب سر از حكومت آخوندها درمی آورد

    ادامه مطلب

  • نظرات() 
  • جمعه 10 شهریور 1391

    در كتب فقهی اهل سنت تحت عنوان ولایت فقیه و اینكه اگرشخصی دارای فقاهت و دیگر شرایط باشد دارای ولایت خواهد بود بحثی دیده نمی شود؛ ولی بسیاری از فقها و متكلمین اهل سنت یكی از شرایط رهبر حكومت اسلامی را “اجتهاد” می دانند؛ از جمله: در كتاب سنن بیهقی از ابن عباس از رسول الله نقل شده كه فرمودند: من استعمل عاملا من المسلمین و هو یعلم ان فیهم اولی بذلك منه اعلم بكتاب الله و سنه نبیه فقد خان الله و رسوله و جمیع المسلمین - كسی كه كارگزاری از مسلمین را به كار بگمارد در حالی كه می داند و در میان مسلمانان كسی هست كه سزاوارتر به آن و آگاه تر به كتاب خدا و سنت رسولش وجود دارد به خدا و رسولش و به تمامی مسلمانان خیانت كرده است. ”

    ادامه مطلب

  • نظرات() 
  • شنبه 10 تیر 1391

    منصوب از سوی رهبر مانند رهبر ولایت ندارد

     

    در حکومت اسلامی، هرگز منصوب از سوی رهبر، مانند ناصب یعنی خود رهبر، ولایت ندارد. والی مسلمین، گاهی شخصی را به عنوان نائب و زمانی به عنوان وکیل خود تعیین می‌کند که در این موارد، ‌هرگز سخن از ولایت آن شخص مطرح نیست؛ زیرا او نائب یا وکیل است نه ولی؛ و گاهی برای شخصی، سمت ولایت جعل می‌کند، مانند تولیت مراکز مهم و حساس وقف و وصیت، که در این صورت، آن منصوب مزبور، در محدوده کار خود (نه بیرون از آن) توان اعمال ولایت دارد.

     

    ادامه مطلب

  • نظرات() 
  • جمعه 9 تیر 1391

    شهید مطهری «آزادی اجتماعی» را از اهداف پیامبران ذكر می كند:

    یكی از مقاصد انبیا به طور كلی و به طور قطع، این است كه آزادی اجتماعی را تأمین كنند و با انواع بندگی ها و بردگی های اجتماعی و سلب آزادی هایی كه در اجتماع هست، مبارزه كنند[1].

    علامه شهید با تقدیس آزادی اجتماعی، در تبیین آن به روایت ذیل پیامبر(صلی الله علیه و آله) استناد می كند:

    اذا بلغ بنو ابی العاص ثلاثین اتخذوا عبادالله خولا و مال الله دولا و دین الله دخلاً.

    اولاد ابی العاص (اموی ها) اگر به سی نفر برسند، بندگان خدا را بنده خود و مال خدا را مال خود حساب می كنند، و در دین خدا هم آنچه بخواهند، بدعت ایجاد می كنند[2].

    در این حدیث، پیامبر اسلام تسلط بر بندگان خدا و سلب آزادی ها و لجام كشیدن (یكی از معانی خول) توسط حكومت ها را محكوم واز صفات مذموم امویان ذكر می كند.

     

    [1] . ر.ك: پیرامون انقلاب اسلامی استادشهید مطهری، ص 32.

    [2] . گفتارهای معنوی استاد شهید مطهری، ص 18.

     

     

  • نظرات() 
  • یکشنبه 4 تیر 1391

    پوشیده نیست كه ولایت طفل در اصل برای پدرش ثابت است ... اگر پدر موجود نبود، وصی پدر ولی طفل می باشد. اگر وصی پدر هم نبود، وصی جد، ولی طفل می باشد و اگر هیچ كدام وجود نداشتند، حاكم، ولی طفل می باشد و منظور از حاكم، امام معصوم یا نایب خاص او می باشد و در زمان غیبت، نایب عام او حاكم می باشد، و نایب عام هم كسی است كه دارای شرایط فتوا و حكم باشد ... و پوشیده نیست كه هرگاه در كلمات فقها، كلمه حاكم را به كار برده اند، منظور از آن جز فقیه جامع شرایط كسی نمی باشد.

    منبع: جامع المقاصد، كتاب وصایا.

     

  • نظرات() 
  • جمعه 2 تیر 1391

     

    لازم است در ابتدا به نكته ای توجه كنیم و آن این كه هرگاه در ابواب فقه حكم حكومتی را نسبت به حاكم می دهند مقصود یا امام معصوم است ویا فقیه عادل جامع شرایط فتوا. فقهای عظام خود به این مسئله تصریح فرموده اند؛ مثلاً فخر المحققین (ره) می فرماید: «منظور از حاكم اصلی در این جا همان حاكم عادل یا نایب او می باشد. اگر چنین كسی نبود نوبت به فقیه جامع شرایط فتوا می رسد. پس اگر گفته شود «حاكم وجود نداشت» منظور نبودن این سه دسته (امام، نایب او، فقیه جامع شرایط) است و همین نظر را پدرم علامه حلی و ابن ادریس اختیار نموده اند».

     

     

  • نظرات() 
  • جمعه 2 تیر 1391

    دیدگاه ایشان درباره ولایت فقیه در كتاب (الهدایة الى من له الولایه) كه تقریرات درس ایشان است، بازتاب یافته است.

     

    ایشان در این كتاب، به بررسى ولایتها پرداخته و در بحث ولایت فقیه، به این نتیجه مى رسد كه فقیه بر امور سیاسى و اجتماعى جامعه، حاكمیت دارد.

     

    خلاصه دیدگاه ایشان در باب ولایت فقیه از این قرار است:

    1.(قد تقدم ان ما یقتضیه الاصل الاولى ان لا یكون لاحد الولایة على غیره خرج منه النبى والائمة بالدلیل.)1

     

    اصل این است كه هیچ فردى بر دیگرى ولایت ندارد، پیامبر و ائمه با دلیل از این اصل خارج شده اند.

     

    ادامه مطلب

  • نظرات() 
  • سه شنبه 30 خرداد 1391

    شیخ طوسی متفوی (460 ه ق ) در کتاب النهایه در باب وصیت مینویسد وصی به هنگام فوت نمیتواند دیگری را به جای خود بگذارد و هر گاه فوت کند نظارت بر چنین وصیتی با امام معصوم است اگر امام حضور نداشت این مسئولیت به عهده آل محمد (ص) است چنانچه برای او ممکن نبود کسی به او مسئولیتی نخواهد داشت 

  • نظرات() 
  • سه شنبه 30 خرداد 1391

    شیخ مفید (متفوی 413 ه ق ) در کتاب الارشاد که زندگی نامه اهل بیت در آن آورده شده است
    1) سلطان عادل (امام معصوم ) ناظر در امور مسلمین است
    2) حکومت فقها : شیخ مفید به دنبال وصیت مینویسد در صورت فقدان امام معصوم فقهای عادل شیعه میتوانند انچه را که تحت ولایت سلطان عادل است عهده دار شوند مشروط بر این که این فقها صاحب نظر بوده و دارای درایت و نوعی برتری و شجاعت و مدیریت باشند این همان نظریه ولایت مطلقه فقیه است
    3) تعطیل حکومت : سخن ایشان بر خلاف نظر شیخ صدوق میباشد و بر این باور است که هیچ چاره ای نبود و راه را طاغوت بسته بود باید کناری نشست تا فرجی حاصل شود

  • نظرات() 
  • سه شنبه 30 خرداد 1391

    ژ

    محمد علی ابن بابویه قمی متفوی 381 ه ق در کتاب المقنع فی الفقه در اثنای بحث بیع
    شیخ صدوق در اثنای بحث فقه تلویحا عنوان میکند که در امور کارهای دولتی (زمام دار و حاکم ) با چشم باز مراقب باش تا گرفتار نشوی لکن هرگاه گرفتار همکاری با دولت و زمامدار وقت شدی در ظلم و کارهای ناروای آنها مشارکت نداشته باش و سعی کن که به هر کس نیکی نمائی و حاجت مندان را مادام که رفع نیازشان نکردی برنگردان چنان که امام هشتم (ع) فرمودند خداوند مردان دوستار خود را در کنار زمام داران قرار میدهد تا به وسیله آنان دوستان نیازمند خود را نجات دهد

    نتایج قابل برداشت از نظر شیخ صدوق :

    الف : تحریم سیاسی دولت های جور

    ب : سازماندهی در درون نظام جور ( تئوری دولت در دولت)

  • نظرات() 
  • یکشنبه 21 خرداد 1391

    در كتاب های مسالك، جامع المقاصد، كفایه و ریاض تصریح شده به این كه در فقه هر جا حاكم به طور مطلق ذكر شده، منظور فقیه جامع شرایط فتوا می باشد. در كتاب مسالك نسبت به این مسئله ادعای اجماع شده و در كتاب ریاض نیز ادعا شده كه در این مسئله اختلافی نیست.

    منبع: مناهل، مسئله ولایت بر صغار

     

  • نظرات() 
  • چهارشنبه 17 خرداد 1391

    فلاسفه سیاسی و متفكران مغرب زمین برای انسان و جامعه یك سری حقوق فردی و اجتماعی، مانند حق آزادی فردی و اجتماعی، آزادی بیان و عقده، مساوات و حق تملك، مطرح می كنند كه خاستگاه و مبدأ آنها را نه در قرار داد و اعتبار، كه در فطرت و طبیعت باید جستجو كرد.

    ادامه مطلب

  • نظرات() 
  • سه شنبه 16 خرداد 1391

    با توجّه به پیشینه نظریه ولایت فقیه كه در متون فقهى شیعه و آراىِ صاحب نظران به تفصیل مورد اشاره و بحث قرار گرفته است، نیازى به تكرار آن مباحث نیست لذا در اینجا، افزون بر آن مطالب، چند نكته را مناسب مى بینیم كه مورد توجّه و یادآورى قرار گیرد:

     

    ادامه مطلب

  • نظرات() 
  • شنبه 13 خرداد 1391

    طفل اگر پدر و جد و وصی نداشته باشد، حاكم ولی او است و منظور از حاكم در تمامی ابواب فقه، فقیه جامع شرایط فتوا می باشد واین نظر اتفاقی علماست.

    منبع: مسالك، كتاب وصیت.

  • نظرات() 
  • پنجشنبه 11 خرداد 1391

    شیعیان همواره تلاش کرده‏اند تا نظام سیاسی -الهی و حکومت اسلامی در جامعه ایجاد شود. در کنار این تلاش‏ها منتظر ظهور نظامی برتر و فراگیر در سطح جهان به رهبری امام زمان(عجل‏الله تعالی فرجه‏الشریف) هستند.!

     

    همواره حکومت‏ها در سرنوشت فرد و جامعه تاثیر به‏سزایی داشته‏اند. امیرالمؤمنین علیه السلام می‏فرمایند:

    ادامه مطلب

  • نظرات() 
  • پنجشنبه 11 خرداد 1391

     

    پیامدهای پیوند دین و سیاست

    یکی از موضوعاتی که تحلیل آن ضرورت دارد، پیامدهای پیوند دین و سیاست است که در ضمن آن، آثار جدایی دین و سیاست نیز روشن خواهد شد. امام خمینی(س) در این باره به دو پیام مهم اشاره فرموده است که در این بخش مورد بررسی قرار می‏گیرد.

    ادامه مطلب

  • نظرات() 
  • چهارشنبه 10 خرداد 1391

    در اغلب این مسائل منظور از حاكم كسی است كه كار در دست او است. در حال ظهور و تسلط امام خود امام معصوم مراد است و در غیر این صورت فقیه عادل و یا جائری كه به اذن فقیه كاری را انجام دهد، مثل مسئله خراج.

    اینك نمونه ای از سخنان اعاظم و اركان فقاهت از قدیم ترین ایام تاكنون در معرض افكار و انظار دانشمندان و محققان قرار گرفته و خود قضاوت خواهند كرد كه از دیر باز، اصل مسئله ولایت مورد توجه فقها بوده و در آن هیچ گونه تردیدی نیست و اگر شبه ای در خلال مسئله به چشم می آید مربوط به سعه اختیارات فقیه است كه آیا ولایت مطلق و غیر محدود است یا به حسب نظر بعضی از آنان مسئله فرق می كند و حد و مرزی دارد؟ به همین مناسبت كلمات واقوال علما را در دو بخش نقل می كنیم؛ یك بخش شامل اقوال علما در مورد ولایت فقیه و بخش دیگر متشكل از كلماتی است كه بر ولایت مطلقه دلالت می كند.

    منبع: . غنائم الایام، كتاب الجزیه.

     

  • نظرات() 
  • چهارشنبه 10 خرداد 1391

    بدون تردید مردم برای سامان دادن به شؤون مادی و معنوی خود نیاز به رهبر شایسته دارند, و سامان یافتن جامعه بستگی كامل به روابط محكم و حسنه بین مردم و رهبر دارد. در اسلام از این رو از رهبر و مردم, به امام و مأموم تعبیر می شود كه یكی پیشرو و دیگری پیرو, یكی ریشه و دیگری درخت آن ریشه است, باید بین این دو رابطه محكم برقرار باشد, و آن درخت از آن ریشه دائماً تغذیه كند, وگرنه با قطع ریشه, درخت نابود خواهد شد.

    در بینش تشیع, ولی فقیه جانشین امام معصوم است, و هنگامی ولی فقیه می تواند جامعه را به سوی تكامل همه جانبه سوق دهد كه از پشتیبانی محكم مردمی برخوردار باشد, و رابطه او با امت به قدری استوار باشد كه به پیوند معنوی عمیق, و رابطه عارفانه و عاشقانه تبدیل شود.

    اطاعت محكم و عمیق از رهبر نشانه چنین پیوندی است كه بدون آن, ولایت فقیه برقرار نمی شود و حكومت او در مقام اجرا و توسعه در ابعاد گوناگون, درمانده خواهد شد. این مسأله در زندگی پیامبر اسلام ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ و امامان معصوم ـ علیهم السلام ـ از مسایل اصلی بود, هر جا كه رابطه متقابل بین آن ها و امت محكم و استوار بود, به اهداف خود می رسیدند, وگرنه در ظاهر شكست می خوردند. در این راستا ایمان و عشق و شناخت, نقش اساسی را در استحكام این پیوند دارد. بر همین اساس خداوند در قرآن می فرماید:

    «یا ایها الذین آمنوا اطیعوا الله و اطیعوا الرسول و اولی الامر منكم؛ [1] ای كسانی كه ایمان آورده اید, اطاعت كنید خدا را و اطاعت كنید پیامبر خدا و صاحبان امر (امامان و نایبان آن ها) را».

    مسأله پیوند و ارتباط آگاهانه در عمل, در مسأله امام و مأموم از مهم ترین بحثهای ولایت فقیه است. برای توضیح لازم است تاریخ اسلام را ورق بزنیم و با ارائه نمونه های عینی به اهمیت و ارزش آن واقف گردیم.

    [1] - سوره نساء (4), آیه 59.

     

  • نظرات() 
  • چهارشنبه 10 خرداد 1391

    اما درباره حق آزادی های عقیدتی، سیاسی و احزاب و مخالفان، ایشان معتقد به آن است و آن را یكی از افتخارات اسلام ذكر می كند. استاد در تشریح آن به اظهار عقیده منكران خدا نزد پیامبر و برخورد احترام آمیز مسلمانان با آنها اشاره می كند كه همین شیوه و سنت حسنه در حكومت امام علی (علیه السلام) و در عصر سایر امامان ادامه داشت كه تاریخ برخی از مباحثات امامان با ملحدان و اهل كتاب را ضبط نموده است.

     

    اعطای آزادی های اجتماعی و سیاسی به خوارج توسط حضرت علی (علیه السلام) نمونه اعلای دمكراسی را كه در جهان كم نظیر یا بی نظیر است؛ به تصویر می كشد.

     

    خوارج آزادانه عقایدشان را ابراز می كردند و چه بسا در مسجد كوفه (مركز خلافت علی (علیه السلام)) وی را تكفیر می كردند.) امیرالمؤمنین با خوارج در منتهی درجه آزادی و دمكراسی رفتار كرد. هر گونه اقدام سیاسی و حكومتی برایش مقدور بود، اما او زندانشان نكرد و شلاقشان نزد. و حتی سهمیه آنها را از بیت المال قطع نكرد. با آنها همچون سایر افراد رفتار می كرد.

     

     

     

    منبع : ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، شرح خطبه 128؛ و نیز: گفتارهای معنوی، ص 18 و 19.

     

     

     

    جاذبه و دافعه استاد شهید مطهری، ص 143.

  • نظرات() 
  • سه شنبه 9 خرداد 1391

     

    ولایت تدبیری یكی از مهم ترین مفاهیم سیاسی در فقه سیاسی شیعه است كه حدود و ثغور جمهوری را در حكومت جمهوری اسلامی تعیین می‌كند. از این رو به نظر می‌رسد رابطه منطقی و تعاملی بین ولایت فقها و جمهوری اسلامی، مهم‌ترین مساله نظری در ساحت اندیشه سیاسی در 2 دهه اخیر تاریخ ایران بوده باشد. در این مقاله به بررسی چیستی مفهوم ولایت، ولایت فقیه، تفاوت ولایت فقیه با ولایت پیامبر و ائمه، ولایت تدبیری فقهی و مفهوم اطلاق در ولایت مطلقه پرداخته شده است.

     

    ولایت، واژه‌ای است كه علاوه بر كاربرد لغوی، در حوزه‌های علوم اسلامی، مانند كلام، فلسفه، فقه و عرفان نیز به كار می‌رود. ولایت در باب‌های گوناگون فقه، مثل قصاص، حجر و مكاسب از واژه‌های رایج محسوب می‌شود؛ بعلاوه این واژه با مشتقاتش، 233 بار در قرآن تكرار شده است.

     

    نوشته حاضر در صدد ایضاح مفهوم ولایت در اندیشه سیاسی شیعه و پاسخگویی به برخی پرسش‌های مرتبط به آن است. مهم‌ترین پرسش‌هایی كه در این باب مطرح می‌شود از این قرار است: ولایت در لغت و اصطلاح چه معنا و مفهومی دارد؟ فقها به عنوان مبتكر نظریه ولایت تنظیمی یا سیاسی در این خصوص چه گفته‌اند؟ مقدمات و قیود این مفهوم در نظر آنها چیست؟ مبانی فكری و نظری آن چیست؟ پیشینه تاریخی بحث ولایت سیاسی چه بوده است؟ چه فرقی بین ولایت در عصر حضور با عصر غیبت است؟

    ادامه مطلب

  • نظرات() 
  • یکشنبه 6 فروردین 1391

    امام(رض)، در پاسخ به این سؤال که چه نوع قوانین، می‏تواند معیار حاکمیت، و مسلط بر جامعه بشری باشد می‏فرمایند: «مطابق اصل توحید، ما معتقدیم که خالق و آفریننده جهان و همه عوالم وجود انسان تنها ذات مقدس خدای تعالی است که از همه حقایق مطلع و قادر بر همه چیز و مالک همه چیز است. این اصل به ما می‏آموزد که انسان تنها در برابر ذات مقدس حق، باید تسلیم باشد و از هیچ انسانی نباید اطاعت کند، مگر اینکه اطاعت او، اطاعت خدا باشد. هیچ فردی حق ندارد انسانی یا جامعه و ملتی را از آزادی محروم کند و برای او قانون وضع کند. رفتار و روابط او را، بنا به درک و شناخت خود که بسیار ناقص است یا بنا به خواسته‏ها و امیال خود، تنظیم نماید. قانونگذاری برای پیشرفتها، در اختیار خدای تعالی است، همچنان که قوانین هستی و خلقت را نیز خداوند مقرر نموده، سعادت و کمال انسان و جوامع تنها در گرو اطاعت از قوانین الهی است که توسط انبیاء بشر ابلاغ شده است».20

    ادامه مطلب

  • نظرات() 
  • یکشنبه 6 فروردین 1391

     

    وقوع انقلاب اسلامی محصول تلاش رهبری دینی بود که توجه به امور سیاسی و سرنوشت مسلمانان و تلاش در جهت تأسیس جامعه‏ای مطابق با ارزشهای دینی را جزء اصول و اعتقادات اصیل اسلام می‏دید.

    این اعتقادات، مسبوق به یک دعوی قرآنی است دالّ بر آنکه دین، پاسخگوی مسائل اجتماعی بشریت (سیاسی و اخلاقی و حقوقی) است. حضرت امام خمینی(ره)، پیوند میان دین و سیاست و تشکیل حکومت اسلامی را از واجبات اولیه بلکه از اهمّ احکام اسلام خواندند.

    ادامه مطلب

  • نظرات() 
  • لینکدونی

    Page Ranking Tool

    

    آخرین پست ها


    نویسندگان



    آمار وبلاگ

    • کل بازدید :
    • بازدید امروز :
    • بازدید دیروز :
    • بازدید این ماه :
    • بازدید ماه قبل :
    • تعداد نویسندگان :
    • تعداد کل پست ها :
    • آخرین بازدید :
    • آخرین بروز رسانی :

    اَبر برچسبها