تبلیغات
ولایت فقیه - مطالب ابر ولایت مطلقه فقیه

ولایت فقیه

مبانی حکومت اسلامی شیعی و پاسخ به شبهات ولایت فقیه

جمعه 12 آبان 1391

 

آیا بحث ولایت فقیه بحث اعتقادی است یا اینكه باید به فتوای مراجع تقلید مراجعه كرد و در صورت تعارض حكم ولی فقیه و نظر مرجع تقلید چگونه باید عمل كرد؟


پاسخ :

 

پاسخ به این سؤال مرهون درك ماهیت بحث ولایت فقیه است. در این خصوص باید گفت از آن جهت كه ولایت فقیه دنبالة بحث امامت است، لذا گاهی گفته میشود كه این مسأله از مسائل كلامی و از مباحث مربوط به علم كلام است. علم كلام در معنای خاص علمی است كه به مباحث مربوط به اصول دین، ‌یعنی مباحث مربوط به خدا و نبوت و معاد میپردازد. پس از اثبات نبوت در علم كلام این سؤال پیش میآید كه «بعد از پیامبر اسلام مسأله رهبری و جامعه اسلامی چه میشود؟» و به دنبال این سؤال بحث امامت مطرح میگردد و شیعه بر طرق ادلهای كه دارد حق رهبری جامعه را پس از پیامبر اسلام با امام معصوم میداند و به دنبال اثبات امامت امام معصوم این سؤال مطرح میشود «در زمانی مثل زمان ما كه عملاً دسترسی به امام وجود ندارد تكلیف مردم در رهبری جامعه اسلامی چیست؟»

به دنبال این سؤال بحث ولایت فقیه مطرح میشود و از آن جا كه مشهور است «تقلید در اصول دین جایز ‌نیست»، برخی تصور كردهاند كه چون مسأله ولایت فقیه به ترتیبی كه گفته شد از مباحث اصول دین و علم كلام است بنابراین، مانند بحث اثبات وجود خدا و یا نبوت پیامبر این بحث هم یك مسألهای است كه هر كس خودش باید برود و تحقیق كند و خلاصه تقلیدی نیست، اما واقعیت این است كه چنین تصوری درست نیست و در این رابطه باید بگوئیم كه اولاً: این گونه نیست كه هر مسألهای از مسائل علم كلام و از فروعات مربوط به اصول دین باشد تقلید در آن جایز نیست و حتماً ‌هر شخص خودش باید با دلیل و برهان معتبر آن را اثبات كند. بلكه بسیاری از مسائل كلامی وجود دارد كه مردم باید در آن تقلید كنند (یعنی رجوع به متخصص نمایند) و ببینند كه كسی كه صاحب نظر در آن زمینه است چه میگوید.

ادامه مطلب

  • نظرات() 
  • چهارشنبه 12 مهر 1391

     

    با انقلاب اسلامی و حاكمیت ولایت فقیه كه یك نوع عقلانیت بنیادی در ذات خود دارد و به شدت برخلاف عقلانیت غربی است، جهت حركت جامعه دگرگون شد. ولایت فقیه، شعبهای از فقه اسلامی است كه این، امضایی بهمعنای حافظ نظام اجتماعی بودن است. به این معنا كه اسلام در ابتدای ظهورش، زندگی اجتماعی مردم را منحل نكرد و منكر آداب و رسوم آنها نشد ...

     اساس انقلاب اسلامی ایران به رهبری امام خمینی(ره) برپایه ولایت فقیه بنا نهاده شده است. امام(ره) با هدف جایگزینی نظام ولایت فقیه بهجای نظـام شاهنشاهی، در سال 1357 انقلاب اسلامی را بنیان نهاد. امروزه عدهای مدعی میشوند كه مسئله ولایت فقیه، با عقلانیت جور در نمیآید و بدون عقلانیت هم پیشرفت حاصل نمیشود. پس، ایران با ولایت فقیه به پیشرفت دست نمییابد. این در حالی است كه از مشروطه به بعد عملا عقلانیت غربی در جامعه ما حاكم شد و سردمداران نظام، تمام تلاش خود را در جهت سوق دادن جامعه بهسمت سكولاریزم بهكار بردند تا اخلاق، سیاست، اقتصاد و حتی دین سكولار داشته باشیم.

    ادامه مطلب

  • نظرات() 
  • جمعه 3 شهریور 1391

    ولایت «بالذات‏» و «بالعرض‏»

    مقتضای برهان عقلی در نیازمندی انسان به قانون الهی که قران کریم نیز آن را تاکید می‏کند، آن است که کمال انسان، در اطاعت از کسی است که او را آفریده و بر حقیقت او و جهان (دنیا و آخرت) و ارتباط متقابل این دو مرحله، آگاه است و او کسی نیست جز ذات اقدس اله و از اینرو، عبودیت و ولایت، منحصر به «الله‏» است; یعنی انسان به حکم عقل و فطرتش موظف است که فقط عبد خداوند باشد و تنها ولایت‏خداوند را بپذیرد.

     

    قرآن کریم، در عین حال که عزت، قوت، رزق، شفاعت، و ولایت را به خدا و غیرخدا اسناد می‏دهد، در نهایت و در جمع بندی، همه آن اوصاف کمالی را منحصر در ذات اقدس خداوند می‏داند.

     

    به عنوان نمونه، درباره «عزت‏» می‏فرماید:«و لله العزة و لرسوله و للمؤمنین‏»19،یعنی عزت مال خدا و رسول خدا و مؤمنین است; ولی در جای دیگر می‏فرماید: «العزة لله جمیعا»20; یعنی تمام عزت‏ها از آن خداست.

     

    درباره «قوت‏» نیز فرمود:«یا یحیی خذ الکتاب بقوة‏»21 و به بنی‏اسرائیل فرمود:«خذوا ما اتیناکم بقوة‏»22

     

    و در دستور به مجاهدان اسلام:«و اعدوا لهم ما استطعتم من قوة‏»23،اما پس از این اوامر که نشانگر امکان قوت برای انسان‏هاست، می‏فرماید:«ان القوة لله جمیعا»24،همه قوت از آن خداست.

     

    قرآن مجید در زمینه «رزق‏» نیز نخست‏خداوند را به عنوان «خیر الرازقین‏» معرفی می‏نماید که لازمه‏اش وجود رازقان دیگری غیر از خداست:«قل ما عند الله خیر من اللهو و من التجارة و الله خیر الرازقین‏»25

    یعنی آنچه نزد خداست، بهتر است از لهو و از تجارت، و خداوند بهترین رزق‏دهندگان است;

     

    لیکن در آیه دیگری می‏فرماید:«ان الله هو الرزاق ذو القوة المتین‏».26ضمیر «هو» در این آیه، ضمیر فصل است و با الف و لام «الرزاق‏» ، مفید حصر است; یعنی تنها رزاق خداست.

     

    در خصوص «شفاعت‏» ، از تعابیری مانند«فما تنفعهم شفاعة الشافعین‏»27،معلوم می‏شود که غیر از خداوند شفاعت‏کنندگانی وجود دارند، اما در آیات دیگری می‏فرماید تا خدا اذن ندهد، کسی حق شفاعت ندارد و در جای دیگر فرمود:«قل لله الشفاعة جمیعا»28،(ای پیامبر!) بگو که همه شفاعت مخصوص الله است.

     

     

    در مورد ولایت نیز همین گونه است. در سوره «مائده‏» فرمود:

     

    «انما ولیکم الله و رسوله و الذین امنوا الذین یقیمون الصلوة و یؤتون الزکوة و هم راکعون‏»29

     

    ادامه مطلب

  • نظرات() 
  • پنجشنبه 2 شهریور 1391

    «ولایت‏» واژه‏ای عربی است که از کلمه «ولی‏» گرفته شده است. «ولی‏» در لغت‏عرب، به معنای آمدن چیزی است در پی چیز دیگر; بدون آنکه فاصله‏ای در میان آن دو باشد که لازمه چنین توانی و ترتبی، قرب و نزدیکی آن دو به یکدیگر است. از اینرو، این واژه با هیئت‏های مختلف (به فتح و کسر) درمعانی «حب و دوستی‏» ، «نصرت و یاری‏» ، «متابعت و پیروی‏» ، و «سرپرستی‏» استعمال شده که وجه مشترک همه این معانی همان قرب معنوی است.

     

    مقصود از واژه «ولایت‏» در بحث ولایت فقیه، آخرین معنای مذکور یعنی «سرپرستی‏» است. ولایت ‏به معنای سرپرستی، خود دارای اقسامی است و باید هر یک توضیح داده شود تا روشن گردد که در این مساله، کدام‏یک از آنها موردنظر می‏باشد.

    ادامه مطلب

  • نظرات() 
  • پنجشنبه 22 تیر 1391


    قلمرو و قدرت و اختیار حاكم از مباحث فلسفه سیاسى است كه در آن آراى مختلفى وجود داشت ، اما با ترویج مباحث حقوق طبیعى انسان مانند آزادى و دموكراسى در سه چهار سده اخیر در غرب ، سیر مباحث سیاسى در جهت تقیید اختیارات حكومت ها و نهادینه كردن آن پیش رفته است .
    آیین اسلام چهارده سده پیش براى جلوگیرى از منتهى شدن حكومت و قدرت به استبداد شرط عدالت در حاكم را مطرح كرد، از سوى دیگر، اسلام معتقد است قدرت حاكم مخصوصا حاكم دینى كه داراى صفت عدالت و تخصص است نباید چنان تقیید گردد كه حكومت دینى در حل مشكلات و پیچ و خم هاى اجتماعى با بن بست مواجه گردد.
    بر این اساس اسلام براى حاكمان معصوم (پیامبر و امامان ) قدرت و اختیارات وسیعى اعطا كرده است ، به گونه اى كه دایره اختیارات آنان زندگى خصوصى شهروندان را نیز شامل مى شود و از خود آنان هم اولى به تصرف در آن است ، لكن بحث مهم در انتقال اختیارات وسیع حاكمان معصوم به حاكم دینى عادل اما غیر معصوم است .

    ادامه مطلب

  • نظرات() 
  • جمعه 9 تیر 1391

    فایده قانونگذاری

    اصولا فایده وضع قانون این است که اگر در موردی اختلاف واقع شد، بتوان با استناد به آن رفع اختلاف کرد; یعنی قانون سندی است که با استناد به آن حل اختلاف می شود. بر این اساس هر چه درقانون ذکر شده، باید احصایی باشد تا وضع قانون فایده ای داشته باشد. اما همیشه در جریان وضع قانون مواردی مورد نظر قرارمی گیرد که غالبااتفاق می افتد. و معمولا برای موارد نادر قانونگذاری نمی شود.

    ادامه مطلب

  • نظرات() 
  • سه شنبه 6 تیر 1391

    با توجه به دیدگاه اسلامى، سرچشمه مشروعیت، ذات اقدس بارى تعالى است چرا كه حاكمیت مطلق عالم و آدم متعلق به اوست.

     

    خدایى كه آفریدگار همه انسان هاست و وجود و عدم همه به اراده او وابسته است اگر كسى را براى اجراى احكام و قوانین خود معین كرد، او مشروعیت مى یابد و دیگر نیازى به پذیرش و یا عدم پذیرش مردم نیست. وقتى خداوند حق حكومت و ولایت را به پیامبر، امام معصوم و یا جانشین امام معصوم واگذارد او حق دارد احكام الهى را در جامعه پیاده كند; چون از ناحیه كسى نصب شده است كه همه هستى از اوست; از این رو در نظریه حكومت اسلامى كه بر اساس آن حاكم اسلامى از طرف خداوند مجرى قوانین و احكام الهى است هیچ نوع تعارضى وجود ندارد و آن نظریه منطبق با اصول عقلانى است.

     

    ادامه مطلب

  • نظرات() 
  • دوشنبه 5 تیر 1391

    شخصا نظر بدهد،زیرا تردیدی نیست غیر از کسانی که به علم غیب مرتبطند، هیچ کس، نمی تواند ادعا کند در همه علوم صاحب نظر است.

    ادامه مطلب

  • نظرات() 
  • دوشنبه 29 خرداد 1391

    یكى از مفاهیمى كه در اندیشه سیاسى بلافاصله بعد از مشروعیت خودنمایى مى كند، مفهوم مقبولیت است. وقتى نظامى سیاسى رضایت مردم را كسب نمود و با اقبال مردم رو به رو شد مقبولیت یافته است. مشروعیت بیانگر حقانیت است و پاسخى است به این پرسش كه چه قانونى یا چه حاكمى باید بر جامعه حاكمیت داشته باشد. در حالى كه مقبولیت نگاهى جامعه شناسانه به مساله داشته، بیانگر آن است كه چه قانون و حاكمى مى تواند در جامعه حاكمیت داشته باشد. چه بسا قانون و حاكمى بر حق باشد اما مقبولیت مردمى نیابد; چنان كه در طول تاریخ پیامبران زیادى از حقانیت برخودار بوده اما با اقبال مردمى مواجه نشده اند.

     

    ارتباط تنگاتنگ و مستقیم دو مفهوم فوق، موجب شده كه احیانا بین این دو مفهوم خلط گردیده و هر دو به یك معنا انگاشته شوند در حالى كه مقبولیت معلول مشروعیت است; به این معنى كه حكومت مشروع زمینه براى مقبولیتش نیز وجود دارد، البته مشروعیت علت تامه تحقق مقبولیت نیست; زیرا در مقبولیت یك نظام سیاسى افزون بر مشروعیت، عوامل دیگرى از قبیل كارآمدبودن، رعایت حقوق متقابل مردم و زمامداران نیز نقش دارند.

     

     

  • نظرات() 
  • چهارشنبه 17 خرداد 1391

    قرائت‏های متفاوتی از این نظریه وجود دارد. در اینجا برای اینكه به قرائت موردنظرمان دست یابیم تنها سه‏ قرائت را كه به نوعی باهم مرتبط‏ اند، مطرح می‏كنیم:

    ادامه مطلب

  • نظرات() 
  • جمعه 12 خرداد 1391

    گروهی با توجه به مفهوم لغوی مطلقه (آزاد و رها از هر گونه قید و...) در لسان امام امت که به ولایت مطلقه فقیه معتقد بودند و با همانندی گویشی که بین ولایت مطلقه و حکومت مطلقه دیده اند، پنداشته اند که ولایت مطلقه فقیه یعنی حکومتی که هیچ حد و مرزی ندارد و ولی فقیه هر گونه که بخواهد می تواند حکم براند و حتی می تواند قانون یا شریعت اسلامی را تغییر دهد و... بی گمان هدف فقیهان از ولایت مطلقه فقیه چنین چیزی نیست.

     

    ادامه مطلب

  • نظرات() 
  • جمعه 12 خرداد 1391

    «از حقوق اولیه هر ملتى است كه باید سرنوشت و تعیین شكل و نوع حكومت ‏خود را در دست داشته باشد.» (1)

     

    حكومت‏بدون قبول مردم، اصلا شكل نمى‏گیرد . همچنین در افكار امام از مهمترین ضوابطى كه نباید از حكومت جدا باشد، این است كه «متكى به آراى ملت‏باشد به گونه‏اى كه تمامى آحاد ملت در انتخاب فرد و یا افرادى كه باید مسؤولیت و زمام امور را در دست‏بگیرند، شركت داشته باشند .» (2) از این رو، نظام جمهورى اسلامى به تاكید امام خمینى به آراى عمومى گذاشته شد تا خواسته مردم مورد ارزیابى قرار گیرد، اگر چه نتیجه این ارزیابى، به علت‏خصوصیت ویژه مردم، از قبل قابل پیش‏بینى بود چنان كه امام مى‏گوید:

    «ما نظام جمهورى را به آراى عمومى مى‏گذاریم و ایران چون همه شان مسلمان هستند، راى بدین قضیه خواهند داد و بعد از راى آنها حكومت جمهورى اسلامى، تشكیل خواهد شد .» (3)

    ادامه مطلب

  • نظرات() 
  • جمعه 12 خرداد 1391

    در عصر غیبت ولى زمان (عجل‏الله تعالى فرجه الشریف) كه مسلمانان و جامعه اسلامى از ادراك بركات خاص ظهور ایشان محرومند، جاودانگى اسلام اقتضا دارد كه همان دو شان تعلیم دین و اجراى احكام اسلام، تداوم یابد كه این دو وظیفه، بر عهده نائبان ولى‏عصر (عج) مى‏باشد و فقیهان عادل و اسلام‏شناس، از سویى با سعى بلیغ و اجتهاد مستمر، احكام كلى شریعت را نسبت ‏به همه موضوعات و از جمله مسائل جدید و بى‏سابقه تبیین مى‏نمایند و از سویى دیگر، با اجراى همان احكام استنباط شده، ولایت اجتماعى و اداره جامعه مسلمین را تداوم مى‏بخشند.

    ادامه مطلب

  • نظرات() 
  • یکشنبه 7 خرداد 1391

    4 ـ آیا «ولایت» فقیه مطلق است یا مشروط؟

    آیا اختیارات فقیه محدود به قانون اساسی است یا ورای آن نیز اختیار دارد؟ اگر مشروط است پس چرا در اصل پنجاه و هفتم تصریح به «ولایت مطلقه فقیه» شد و اگر مطلق است اولا چرا در اصل یکصد و دهم وظایف و اختیارات رهبر احصاء شد؟ ثانیا آیا مطلق بودن اختیارات فقیه با سلطنت مطلقه چه فرقی دارد؟

    ادامه مطلب

  • نظرات() 
  • یکشنبه 7 خرداد 1391

    1 ـ فلسفه ولایت فقیه چیست؟

    چرا باید در رأس حکومت اسلامی شخصی به عنوان فقیه قرار داشته باشد؟ صرفنظر از روایات فراوانی که در این خصوص وارد شده و آیاتی که از آن استظهار می‏شود.1

     

    گاهی شبهه یاد شده به اصل لزوم تشکیل حکومت اسلامی برمی‏گردد. به این معنا که چرا دین در امور سیاسی دخالت می‏کند و چرا فقها و روحانیت در مسائل سیاسی دخالت می‏کنند.2

    ادامه مطلب

  • نظرات() 
  • دوشنبه 11 اردیبهشت 1391

     

    گروهی با توجه به مفهوم لغوی مطلقه (آزاد و رها از هر گونه قید و...) در لسان امام امت که به ولایت مطلقه فقیه معتقد بودند و با همانندی گویشی که بین ولایت مطلقه و حکومت مطلقه دیده اند، پنداشته اند که ولایت مطلقه فقیه یعنی حکومتی که هیچ حد و مرزی ندارد و ولی فقیه هر گونه که بخواهد می تواند حکم براند و حتی می تواند قانون یا شریعت اسلامی را تغییر دهد و... بی گمان هدف فقیهان از ولایت مطلقه فقیه چنین چیزی نیست.

     

    ادامه مطلب

  • نظرات() 
  • جمعه 4 فروردین 1391

    ج) حكومت دینی باید واجد مصلحتی فراتر از هر مصلحت دینی تصور گردد و مصلحت نظام باید در زمره احكام اولیه باشد: «حكومت كه شعبه‏ای از ولایت مطلقه رسول اللّه(ص) است، یكی از احكام اولیه اسلام است و مقدم بر تمام احكام فرعیه، حتی نماز، روزه، حج و ...» (امام خمینی، صحیفه نور، ص۱۷). بدین‏سان گفتمان «فقه المصلحهٔ» شكل می‏گیرد: «مصلحت نظام از مسائلی است كه مقدم بر هر چیز است و همه باید تابع آن باشیم» (امام خمینی، صحیفه نور، ص۱۱۲). بر مبنای مصلحت نظام، احكام اولیه و ثانویه می‏تواند موقتا تعطیل شود.

    این سه گزاره، كه به اجمال بیان شد، تحولی شگرف در نظام فقهی ایجاد نمود؛ به گونه‏ای كه آن را در خور «پروژه احیا» كرد. این منظومه اعتقادی، امام را از ولایت فقیه به ولایت مطلقه فقیه سوق داده است. بر مبنای قرائت احیاگرایانه از ولایت مطلقه فقیه:

    ادامه مطلب

  • نظرات() 
  • پنجشنبه 3 فروردین 1391

    این خصوصیات عبارتند از:

    ۱) علم فقه و دانش شریعت به‏طور ذاتی قابلیت پیوند دادن دین با اجتماع و سیاست را دارد.

    ۲) تنها دانش فقه، توانایی اعطای مشروعیت یا سلب مشروعیت را از یك حكومت یا حاكم دارد.

    ۳) گرچه معارف دیگر زنجیره‏هایی چون حلقه «مراد ـ مریدی»، «استاد ـ شاگردی» و ... دارد، اما علم فقه، فقیه را از طریق یك حلقه وسیع «مجتهد ـ مقلد» به كل اجتماع متصل می‏نماید، لذا تنها فقیه است كه با توده مردم ارتباط تنگاتنگ و گسترده دارد.

    ۴) علم فقه به فقیه سلاحی به نام فتوا می‏بخشد كه از طریق سیستم مجتهد ـ مقلد، آرا و نظریات وی را واجد ضمانت اجرایی می‏نماید.

    ۵) دانش فقه با ابزار ارتداد (به مثابه رویه‏های طرد) می‏تواند به تحدید مرزهای سایر معارف، اعطا یا سلب مشروعیت از آنان، سركوب رقیبان و در نهایت استحكام قدرت خود بپردازد.

    ادامه مطلب

  • نظرات() 
  • پنجشنبه 3 فروردین 1391

     

    امام خمینی(ره) میان همه شقوق معارف دین كه یك احیاگر می‏تواند برای احیای دین به آن تكیه كند، به فقه توجه نمود؛ چرا كه به اعتقاد ایشان، زنده كردن فقه و تحقق احكام شریعت،راه را برای احیای همه ابعاد دین می‏گشاید.        

                                            

    ادامه مطلب

  • نظرات() 
  • لینکدونی

    Page Ranking Tool

    

    آخرین پست ها


    نویسندگان



    آمار وبلاگ

    • کل بازدید :
    • بازدید امروز :
    • بازدید دیروز :
    • بازدید این ماه :
    • بازدید ماه قبل :
    • تعداد نویسندگان :
    • تعداد کل پست ها :
    • آخرین بازدید :
    • آخرین بروز رسانی :

    اَبر برچسبها