تبلیغات
ولایت فقیه - مطالب ابر ولایت و مردم

ولایت فقیه

مبانی حکومت اسلامی شیعی و پاسخ به شبهات ولایت فقیه

چهارشنبه 5 مهر 1391


پاسخ :

 

امروزه در فلسفه‌های سیاسی نوع تلقی از نقش مردم در حكومت‌ها و نظریه‌های سیاسی در تعیین نوع حكومت‌ها نقش اساسی و تعیین‌كننده دارد. این نقش و دخالت مردم در حكومت‌ها از دو جنبه و جهت قابل بررسی است: یكی از جهت مشروعیّت و حقانیّت حكومت و حاكمان و دیگری از جهت مقبولیّت.

از دیدگاه اسلام اصل اوّلی عدم ولایت كسی بر دیگری است و خروج از این اصل نیازمند دلیل است. بر اساس اعتقاد توحیدی، خداوند ربّ و صاحب اختیار هستی و انسان‌هاست و او تكویناً‌ و تشریعاً بر همه عالم و آدم ولایت دارد و ولایت دیگران باید مستند به اذن و ارادة الهی باشد و الّا مشروعیت نخواهد داشت. بنابراین «از دیدگاه اسلام منبع ذاتی مشروعیت و حقانیّت، اعتبار خداوند متعال است، زیرا كه حاكمیت مطلق عالم و آدم از آن اوست و اقتدار و سیادت ذاتاً به او اختصاص دارد و توحید در خالقیّت و ربویّت و توحید در قانونگذاری و حاكمیت عقلاً و نقلاً برای او ثابت شده است و آنگاه از آن اصل اولی با دلیل خارج می‌شویم كه ثابت كند حق حاكمیت از ناحیه خداوند به دیگران تفویض می‌گردد.»1

ادامه مطلب

  • نظرات() 
  • جمعه 23 تیر 1391

    پاسخ :

     

    مطابق نظریه ولایت مطلقه، ولیِ فقیه حاكم، تمام اختیارات حكومتی امام معصوم را داراست مگر مواردی كه با دلیل خاصی خارج گردد. بنابراین به تعبیر فقها، مقصود از «اطلاق»، گسترش دامنه ولایت فقیه است تا جایی كه شریعت امتداد دارد و مسئولیت اجرایی ولی فقیه نیز در تمام احكام انتظامی اسلام و در رابطه با تمامی ابعاد مصالح امت امتداد می‌یابد و قهراً این گونه نیست كه مانند سایر ولایت‌ها، تك بعدی باشد.1

    اكنون سؤال این است كه وظیفه مقلدین هر یك از در دیدگاه فوق چیست؟

    پاسخ به این سؤال با تبیین تفاوت میان ولی فقیه با مرجع تقلید و نیز توجه به تفاوت در دو اصطلاح حكم و فتوی روشن می‌شود.

    ادامه مطلب

  • نظرات() 
  • جمعه 23 تیر 1391

    پاسخ :

     

    برای پاسخ به این سؤال در ابتدا لازم است متذكر شویم كه معتقدیم این نظام باید بر ارادة تشریعی الهی استوار باشد و رضایت خداوند و اذن او در امور مختلف لازم است، رأی مردم جایگاه خود را دارد... اگر اسلام چیزی را نهی كرده باشد، حق نداریم با رأی و انتخاب آن را مجاز بشماریم و اعتبار رأی مردم تا وقتی است كه با دین تنافی نداشته باشد1 اما احتمال عدم مقبولیت نظام اسلامی از سوی مردم، به دو صورت متصور است:

    فرض اول؛ مردم به هیچ روی حكومتی دینی را نپذیرند؛ در این صورت اگر فرض كنیم امام معصوم ـ علیهم السلام ـ دارای شرایط حاكمیت، در جامعه باشد، به اعتقاد ما او از جانب خدا حاكم و والی است، ولی حكومت دینی تحقق نخواهد یافت زیرا شرط تحقق حكومت دینی پذیرش مردم است. نمونه بسیار روشن این فرض، 25 سال خانهنشینی حضرت علی ـ علیه السلام ـ است. ایشان از سوی خدا به ولایت منصوب شده بودند، ولی حاكمیت بالفعل نداشتند زیرا مردم با آن حضرت بیعت نكردند.2 و بدین خاطر در زمان غیبت حضرت ولی عصر(عج) از آن جایی كه شخص معینی به عنوان حاكم از طرف خدای متعال معین نشده است، در اینجا حاكم دارای دو پایه و دو ركن است: ركن اول آمیخته بودن و آراسته بودن با ملاكها و صفاتی كه اسلام بر حاكم اسلامی معین كرده است و ركن دوم قبول و پذیرش مردم است، اگر مردم آن حاكم را، آن شخص را كه دارای ملاكهای حكومت است نشناختند و او را به حكومت نپذیرفتند، او حاكم نیست اگر دو نفر كه هر دو دارای این ملاك ها هستند یكی از نظر مردم شناخته و پذیرفته شد، او حاكم است. پس قبول و پذیرش مردم شرط در حاكمیت است... می توان گفت كه مردم در اصل تعیین رژیم اسلامی هم دارای نقش هستند البته این را به عنوان شرط حقیقی بیان نمیكنیم، یعنی اگر مردم رژیم اسلامی را نپذیرفتند، رژیم اسلامی از اعتبار نمیافتد.3

    ادامه مطلب

  • نظرات() 
  • پنجشنبه 22 تیر 1391

    پاسخ :

     

    برای پاسخ گویی به پرسش فوق، در ابتدا به مفروضات مسئله و مسائل پیرامون آن پرداخته و در ادامه انواع رابطه مورد بررسی قرار می‌گیرد.

    و اما مفروضات: «وجود جامعه یا كشوری اسلامی با مرزهای جغرافیایی معیّن، كه با سیستم حكومتی خاصی به نام «ولایت فقیه» اداره می‌شود.»1 و به بیان دیگر «سرزمینی كه در آن حكومت اسلامی، به معنای سازمان‌دهی كامل آنها مسلط شده است، دارای موقعیت ممتازی باشد كه ما آن را «امّ القری» نامیده‌ایم،2 و ویژگی مهم و اصلی «امّ القری» در این است كه در آن سرزمین اولاً: حكومت اسلامی برقرار شده است و ثانیاً: صلاحیّت و محدودة رهبری «امّ القری» نسبت به كل امّت اسلامی است، اگرچه فعلاً سازمان دهی محدود به سرزمین «امّ القری» تحقق یافته است.3 با توجه به این موارد مفروض به انواع رابطه مسلمانان با ولی فقیه می‌پردازیم.

    ادامه مطلب

  • نظرات() 
  • پنجشنبه 22 تیر 1391

    پاسخ :

     

    نظریه ولایت فقیه اگرچه به شكل امروزی آن در كلمات فقهاء سلف مطرح نشده ولی اساس آن و كلیات آن در اكثر كتب فقهی شیعه بیان شده است شاید اول كسی كه مسئله ولایت فقیه را مستدل مطرح كرد و به صورت مفصل پیرامون آن بحث كرد مرحوم نراقی باشد كه در كتاب «عوائد الایام» یكی از سرفصلهای آن را بحث مذكور قرار داد و پس از آن مرحوم شیخ انصاری در كتاب مكاسب آنرا دنبال كرد و در عصر حاضر امام خمینی(ره) این نظریه را بر اوج شهرت خود رساندند، اما هیچگاه در كلمات امام تعارضی بین این مبنا با مردم سالاری دیده نشده، كه چون حكومت اسلامی ایران بر پایه ولایت فقیه است مردم نقش ندارد و حضور آنها و نظر آنها بی اهمیت است بلكه حضرت امام(ره) مكرراً می فرمودند كه میزان رأی مردم است. پس هیچگاه رجوع به رأی مردم در شرایط اضطراری نیست چنانكه ادعا شده و رویكرد رسمی جمهوری اسلامی ایران چنین است و همة عقلا و فقها اعم از كسانی كه نظریه مذكور را قبول یا رد كرده اند قبول دارند كه مردم سالاری مفید است. ممكن است كسی گفته باشد نظر مردم واجب الإطاعة نیست، ولی مفید بودن آن را كسی انكار نكرده است. نكته ای كه باید در نظریه ولایت انتصابی فقیه دقت شود این است كه درست است مشروعیت حكومت دینی اعم از حكومت پیامبر وامام و جانشین او از جانب خداوند است ولی مقبولیت آن وابسته به اطاعت و پیروی مردم است به همین خاطر خدا به پیامبرش می فرماید: هو الذی أیّدك بنصره و بالمؤمنین؛ خداست كه تو را با یاری خویش و مؤمنان تقویت كرد. كمك و همدلی مردم مؤثر در عینیت بخشیدن به حكومت حتی حكومت پیامبر است. لذا حضرت امیر می فرماید: لولا حضور الحاضر و قیام الحجة بوجود الناصر... لَأَلْقیت جبلها علی غاربها؛ اگر حضور بیعت كنندگان نبود و با وجودِ یاوران، حجّت بر من تمام نمی شد، رشته كار را از دست می گذاشتم این سخنان همگی نقش مردم در پیدایش و تثبیت حكومت الهی را بیان می كند.1  

    از این روی به خاطر اهمیت نقش مشاركت مردم در حكومت اسلامی پیامبر اسلام در بسیاری از امور مملكتی با اصحاب خود مشورت می كردند و خداوند به حضرت امر كرد كه: «و شاورهم فی الامر» در جنگ احزاب پیامبر با بسیاری از اصحاب خصوصاً سلمان فارسی مشورت و دستور حفر خندق را صادر كردند.

    ادامه مطلب

  • نظرات() 
  • لینکدونی

    Page Ranking Tool

    

    آخرین پست ها


    نویسندگان



    آمار وبلاگ

    • کل بازدید :
    • بازدید امروز :
    • بازدید دیروز :
    • بازدید این ماه :
    • بازدید ماه قبل :
    • تعداد نویسندگان :
    • تعداد کل پست ها :
    • آخرین بازدید :
    • آخرین بروز رسانی :

    اَبر برچسبها